این روزها اگر فارغ از تعصب نگاهی به فضای مجازی بیاندازیمٰ به راحتی به این نتیجه می‌رسیم که بخش بزرگی از تجارت آنلاین به دروغ با این واژه نام‌گذاری می‌شود. اصطلاحاتی که این روزها با واژه‌های دلفریب ایمیل مارکتینگ و کسب درآمد از راه اینترنت به خورد ما داده می‌شود توهم و دروغی بیش نیست بلکه مزاحمت‌هایی آنلاین است که تنها بار یک نام انگلیسی را برای آبرومندانه کردن کاری ناشایست به دوش می‌کشند. اصلاً معلوم نیست که چرا عده‌ای فکر می‌کنند بکارگیری واژگان معادل انگلیسی، کلاس کاری را بالا می‌برد.

این دسته از فعالان اینترنت را باید مزاحمانی دانست که هر روز چند بار زنگ خانه‌تان را می‌زنند و فرار می‌کنند. برایشان فرقی هم نمی‌کند که نیمه‌شب است یا صبح یا ظهر. اگر خوره وب هستید، حتماً صابون این دوستان به تنتان خورده است. کسانی که با چند برنامه و نرم‌افزار اینترنت را به دنیال ایمیل‌ها شخم می‌زنند و آنها را دسته‌بندی می‌کنند و به هرزنامه‌فرستان و آزمندان بازاریابی می‌فروشند.

اما بر خلاف تصور مقصران اصلی فروشندگان بسته‌های ایمیلی نیستند. تقصیر اصلی متوجه مشتریان این کالاست. این تجارت نامشروع هم از قانون همیشگی عرضه و تقاضا تبعیت می‌کند. تا مشتری نباشد فروشنده هم نیست.

یادم می‌آید وقتی را که مسیر مشخصی بین چهاراره جهان کودک تا خیابان گلشهر را در جردنٰ هر روزه می‌رفتم. کرایه این مسیر برای هر نفر ۲۰۰ تومان بود. یک روز که مسیر به راه‌بندان سنگینی دچار بود، راننده تقاضای ۷۰۰ تومان را از هر نفر کرد که بیش از سه برابر قیمت عادی بود. علت را که جویا شدم گفت مسیر بسته است و چند برابر زمان عادی باید وقت صرف کند. بحث من با راننده بی‌نتیجه بود. هر چه دلیل می‌آوردم که با این منطق باید کرایه برگشت را بعد از ساعت ۱۲ شب ۵۰ تومان حساب کنید چون مسیر خلوت و سرازیری است به خرجش نمی‌رفت. من سوار آن خودرو نشدم اما طبیعتاً کسانی بودند که این کرایه را بپردازند و راننده را اقناع کنند.

حالا همان حکایت است. تفاوت اینجاست که فروشنده ایمیل مشتریان پرو پا قرصی دارد که بهای متاع نامشروعش را می‌دهند.

چند روزی است که از ایمیل [email protected] که مربوط به بخش فروش اینترنت وایمکس ایرانسل است، ایمیل‌های تبلیغی با مضمون «مدارک لازم جهت ثبت‌نام سرویس وایمکس» دریافت می‌کنم. این در حالی است که هیچگاه مشتری این خدمات ایرانسل نبوده‌ام و اصولاً تقاضایی هم مبنی بر دریافت خبرنامه از این شرکت نداشته‌ام.

این ایمیل‌ها با مضمون و محتوای یکسان در طول هفته گذشته چند بار برایم ارسال شد. به همین علت متنی را به ایمیل فوق فرستادم و توضیح دادم که متقاضی این خدمات نیستم و البته در لندن زندگی می‌کنم و این خدمات برایم کارآیی ندارد. در جواب ایمیل دریافت کردم با این محتوا که آدرس ایمیل شما در لیست بانک ایمیل اصناف ایرانی ثبت شده است. در انتهای این پاسخ، آدرسی از یک وبلاگ در میهن‌بلاگ ثبت شده بود که بسته‌های ایمیل را به صورت دسته‌بندی موضوعی به فروش می‌رساند.

هزاران ایمیل که به ادعای تهیه‌کننده‌اش با نرم‌افزار از سایت‌های نیازمندی جمع‌آوری شده بود. نکته اینجاست که ایمیل من در این سایت‌ها هم موجود نبود. البته برایم مهم نیست که این وبلاگ ایمیل من را از کدام وبلاگ یا ایمیل دیگری صید کرده است. مهم این بود که چرا ایرانسل باید مشتری چنین فرآورده نامشروعی باشد. این شرکت بسته‌ای از ایمیل‌ها را بدون اطلاع صاحبانش خریداری کرده و این روزها به طور مرتب مشغول ارسال هرزنامه‌های تبلیغاتی است چرا که با وجود همه این ایمیل‌ها و تقاضاهای رد و بدل شده باز هم ایمیل‌ها برایم ارسال شد.

قبل از هر چیز وبلاگ مورد نظر را گزارش کردم و خوشبختانه به سرعت حذف شد. اما با دریافت مجدد ایمیل‌ها سرانجام تصمیم به تماس با تلفن بخش فروش وایمکس ایرانسل گرفتم. برای خانم متصدی مشکلم را توضیح دادم و تقاضا کردم ایمیلم را از فهرست حذف کنند. پاسح ایشان جالب بود. گفتند لابد ایمیل خود را در جایی ثبت کرده‌اید. گفتم حتی اگر ثبت کرده باشم هم الان تقاضا دارم این ایمیل‌ها به دستم نرسد. فرموند کاری از دستم بر نمی‌آید.

من متوجه نمی‌شوم این دستکاه عریض و طویل ایرانسل با آن همه ادعا چرا باید برای تبلیغ و بازاریابی ایمیل‌هایی را بخرد که از این راه به دست آمده است و این که چرا به سادگی قادر به حذف یک ایمیل از فهرست ارسال انبوه ایمیل‌های تبلیغاتی یا همان هرزنامه نیست.

و البته واضح است تا زمانی که ایرانسل و امثالهم مشتری چنین کسب‌وکارهای حقیری هستند، این تاجران خودخوانده دنیای آنلاین هم هر روز فربه‌تر خواهند شد.