رفتن به نوشته‌ها

برچسب: گفت‌وگو

گفتگو با سایت روزنامه‌نگار درباره کاربرد شبکه‌های اجتماعی برای خبرنگار

درباره استفاده خبرنگاران از شبکه‌های اجتماعی حرف و حدیث و راهنما زیاد نوشته شده. اما به عنوان کسی که مدت‌هاست از شبکه‌های اجتماعی برای کارم استفاده می‌کنم، طرح دوباره سوالاتی پیرامون استفاده‌ام آن قدر وسوسه‌برانگیز بود که به گفت‌وگویی در این باره تن بدهم.

نوشته زیر، بخشی است از گفت‌وگویی که سایت روزنامه‌نگار با من داشته و نسخه کامل آن را می‌توانید در سایتشان بخوانید.

@ROOZNAMENEGAR:چگونگی ارتباط و وابستگی روزنامه‌نگاری امروز با شبکه‌های اجتماعی و مزایا و معایب آن

[email protected] : خبرنگاری امروزه موضوعی کاملا هم‌بسته با شبکه‌های اجتماعی است. شبکه‌های اجتماعی را به عنوان یکی از اصلی‌ترین منبع‌های خبری و دماسنج واکنش‌های کاربران به خبرها می‌توان در نظر گرفت. بسیاری از خبرها و اتفاق‌ها برای بار اول در این شبکه‌ها پخش می‌شود. با توجه به این که هیچ رسانه‌ای نمی‌تواند در نقطه نقطه دنیا خبرنگار خودش را داشته باشد تا از همه خبرها آگاه شود، شبکه‌های اجتماعی می‌توانند نقش ابزاری را بازی کنند که هر اتفاقی را گوشزد می‌کنند.

به شخصه فکر می‌کنم برای یک خبرنگار، امروزه غیرممکن است که چنین ابزاری را نادیده بگیرد و به سادگی از کنارش بگذرد. در واقع یک شبکه اجتماعی وقتی تبدیل به رسانه اجتماعی می‌شود، ارزش‌اش برای کاربران و به ویژه خبرنگارها دوچندان می‌شود.

مجموعه رایگان تاریخ شفاهی ایران

گاهی وقت‌ها یک پژوهش اون قدر ارزشمنده که هیچ قیمتی نمی‌شه روش گذاشت. به ویژه وقتی که نتیجه رو به بهترین وجه منتشر کنن. به ویژه وقتی که نتیجه رو به طور رایگان منتشر کنن. به ویژه وقتی که نتیجه رو روی اینترنت بذارن تا همه بتونن بهش دسترسی داشته باشن.

حالا اگه این پژوهش درباره کشورت باشه اون هم درباره تاریخ که همیشه توسط فاتحان نوشته شده و هر کسی که به قدرت رسیده سعی کرده اون رو به نفع خودش مصادره کنه، ارزش کار دو چندان می‌شه. تاریخی که هر کسی یک بخشش رو روایت کنه، درست‌ترینه. اگه هر کسی نگاه خودش رو نسبت به چیزی که دیده، در اختیار همه قرار بده، در مجموع می‌شه به روایت صحیح از تاریخ امیدوار بود.

پروژهٔ تاریخ شفاهی ایران نام برنامه‌ای بود برای مصاحبه با عده‌ای از ایرانیان که در تاریخ معاصر نقش داشتند. این برنامه به ابتکار دکتر حبیب لاجوردی در دانشگاه هاروارد انجام گرفت. این مصاحبه‌ها رو خود آقای لاجوردی و دیگر همکاران او انجام دادند و در مجموع با ۱۳۴ نفر مصاحبه شد که بسیاری از اونها در قید حیات نیستند. بخش‌هایی از این مجموعه در قالب کتاب در ایران چا‍پ شد و تعدادی از اونها بعد از دولت اصلاحات تجدید چا‍پ نشد.

نتیجه این گفت‌وگوهای ارزشمند در سایت پروژه تاریخ شفاهی ایران قرار گرفت. مجموعه‌ای مرتب و منظم و فهرست‌شده با کلیدواژه‌ها و اسناد و مدارک.

فهرست الفبایی مصاحبه‌شونده‌ها رو می‌تونید از اینجا ببینید. وقتی روی یک اسم مثلاْ دکتر محمدعلی مجتهدی کلیک می‌کنید، نتایج جست‌وجو رو خواهید دید. با کلیک روی هر کدام به چنین صفحه‌ای می‌رسید. از این صفحه به متن مصاحبه‌ها (در این مورد فارسی) و صدای گفت‌وگو دسترسی خواهید داشت.

مجموعه‌ای نفیس و رایگان تقدیم به آنهایی که به تاریخ معاصر علاقمندند تا روزها مشغول باشند.

فیس‌آف دوازدهم: نیما اکبرپور- پژمان دشتی‌نژاد

دوره جدید فیس‌آف وبلاگی با فیس‌آف دوازدهم بین من و پژمان دشتی‌نژاد انجام شد. فیس‌آف که به همت صادق جم انجام می‌شه در واقع پروژه‌ای هست برای رو در رو نشستن با وبلاگ‌نویسان و پرسیدن نظراتشون درباره مسائل مختلفی که در جامعه وبلاگستان مطرحه (Face Off چیست؟).

Face Off 12: Nima Akbarpour vs Pejman Dashtinejad

این گفت‌وگوی ایمیلی تقریباً بیشتر از یک ماه پیش انجام شده اما نوزدهم فروردین منتشر شد. متأسفانه چون در طول سفرم، امکان دسترسی کافی به اینترنت نداشتم، نتونستم که درباره‌ش اطلاع‌رسانی کنم.
از شما دعوت می‌کنم که این گفت‌وگو بین من، نیما اکبرپور (عصیان) و بلاگر قدیمی پژمان (یه وجب خاک اینترنت) رو بخونین و در نظرسنجیش شرکت کنین. چند روز بیشتر به پایان این نظرسنجی نمونده. امیدوارم نظراتتون رو صریح و بی‌پرده پای گفت‌وگو بنویسین و اگه سؤال دیگه‌ای دارین، همونجا مطرحش کنین تا پاسخ بدم. مخلص همگی.

 

گفت‌وگو با علیرضا شیرازی درباره انتقال محتوای بلاگفا به وردپرس

Blogfa & WordPressشاید در جریان باشید که تیم وردپرس فارسی امکان جدیدی را اضافه کرد تا کاربران بلاگفا بتوانند به سرویس وبلاگی وردپرس‌فارسی منتقل شوند. علیرضا شیرازی، مدیر سایت بلاگفا هم در دو مرحله جلوی کدهای مربوط به این پروسه را مسدود کرد. حرف و حدیث‌های زیادی در وبلاگستان فارسی شکل گرفت و بسیاری معترض این کار علیرضا شیرازی شدند و تعدادی هم به حمایت از او پرداختند.
برای روشن‌شدن بیشتر قضیه با علیرضا شیرازی تماس گرفتم تا گفت‌وگویی را انجام دهم. حاصل کار یک گفت‌وگوی ۱۰ دقیقه‌ای تلفنی است که در قالب پادکست منتشر می‌شود. برای دریافت فایل پرحجم (۴٫۶ مگابایت) اینجا و فایل کم‌حجم (۲٫۳ مگابایت) اینجا کلیک کنید.
در همین رابطه جوابیه رسمی تیم وردپرس فارسی رو در وبلاگ گناهکار بخونید:رفتار حرفه‌ای٬ پاسخ‌گویی و مذاکره و پاسخ دیگر علیرضا شیرازی را.

بازی با شهریار زند

Lotfali Khan Zand Gameزیگزاگ– بازی‌های کامپیوتری یکی از مهم‌‌ترین سرگرمی‌‌هایی هستند که کاربران را به خود مشغول می‌کنند. با افزایش قدرت پردازنده‌‌ها و قوی‌‌تر شدن کامپیوترها، بازی‌‌های جدیدی ظهور می‌‌کنند که گرافیکشان به شیوه حیرت‌‌انگیزی به واقعیت نزدیک‌تر است.
بازی‌‌هایی این‌ چنین می‌توانند سود زیادی را به جیب تولیدکنندگانش سرازیر کنند. اما سهم تجارت بازی در ایران برای این تولیدکنندگان نزدیک به صفر است. به خاطر رعایت نشدن قانون کپی‌ رایت در ایران، بازی‌‌های کامپیوتری را در گران‌‌ترین حالت می‌توان با هزینه‌ ای حدود پنج دلار تهیه کرد.
با توجه به این مسائل شاید تولید یک بازی کامپیوتری در ایران کاری بیهوده باشد مگر آن‌ که یک پشتیبان قوی مثل نهادی دولتی از آن حمایت کند. اتفاقی که برای بازی «رانندگی در تهران» رخ داد که با پشتیبانی نیروی انتظامی و ایران‌ خودرو به بازار عرضه شد. با تمام این مشکلات چند سالی است که موج تولید بازی‌‌های کامپیوتری ایرانی راه افتاده است.
شرکت «پویا آرتس» از جمله شرکت‌هایی است که در این زمینه فعالبت می‌کند و مجموعه Quest of Persia را تولید کرده است. نخستین بخش این بازی، «پایان معصومیت» چند سال پیش عرضه شد و دومین بخش آن به نام «لطفعلی‌خان زند» به تازگی وارد بازار شده است.
بازی «لطفعلی‌خان زند» یک بازی اکشن سوم شخص شمشیر بازی، با قابلیت استفاده از شمشیرهای مختلف و انجام حرکات نمایشی متفاوت است. این بازی شامل ۲۲ مرحله است که بیشتر آن در قلعه زرقان و شهر تاریخی کرمان اتفاق می‌افتد. به همین بهانه با تولیدکنندگان جوان این بازی گفت‌‌وگویی کوتاه انجام شد:

بغلم کن به رسم مرغ دریایی

Free Hugsزیگزاگ– آقای «جوآن من» بعد از مدت‌ها زندگی در لندن، به زادگاهش در سیدنی برگشته بود. پس از آن‌که چمدان و بارهایش را از قسمت تحویل بار فرودگاه تحویل گرفت، وارد محوطه ترمینال پروازهای ورودی شد. فرودگاه شلوغ بود و افراد زیادی به استقبال مسافرانی آمده بودند که از راه دور می‌رسیدند. بازار روبوسی و در آغوش گرفتن داغ بود و جوآن در یک لحظه احساس کرد که دلش بغل می‌خواهد آن هم به مقدار زیاد. اما کسی برای خوشامدش نیامده بود. او یک جهانگرد در سرزمین خودش بود.
او برای آن‌که به این هوس پاسخ مناسبی گفته باشد، کمی فکر کرد و ایده‌ای به ذهنش رسید. ایده‌ای که باعث شد تا حرکتی جهانی شکل بگیرد که در ۸۰ کشور فراگیر شد.
جوآن در این‌باره می‌گوید: «وقتی که شما احساس تنهایی و غمگین بودن می‌کنید، صحبت با مردم کمکتان می‌کند. آنگاه خنده‌هایتان را با کسی شریک می‌شوید. کسی به شما لبخند می‌زند و فردی بازوهایش را دورتان حلقه می‌کند و به شما می‌گوید که همه چیز مرتب است. اما آنهایی که هیچ‌کس را برای چنین لحظاتی ندارند، چه باید بکنند؟ کسانی که اقوامشان در دوردست زندگی می‌کنند چطور؟ و دوستانی که درکتان نمی‌کنند چی؟ این همان وضعیت روزهای گذشته من است».

از بستن فلیکر تا شکستن فیلتر

Firefox Extension for Flickr Blocking in Iranزیگزاگ– «افزونه‌ای برای فایرفاکس ساخته شده که با نصب آن کاربران ایرانی می‌توانند سایت‌های فیلترشده را مشاهده کنند».
این خبری بود که در اوایل سال نوی میلادی در برخی از سایت‌های خبری منتشر شد. افزونه مورد بحث را فردی به نام محمد نوشته بود که در واقع توسعه‌ای بود از افزونه فیلترشکن دیگری که مخصوص مشاهده سایت فلیکر است.
سایت فلیکر یکی از مشهورترین سایت‌های اشتراک عکس سایت که در ایران مسدود شده و «حامد صابر» مدیر گروه ایرانیان این سایت فردی است که افزونه فیلترشکن فلیکر را برای مرورگر فایرفاکس نوشته است.
گفت‌وگو با حامد صابر از چند دیدگاه می‌تواند جالب باشد. یکی آن‌که او از معرفی خود به عنوان نویسنده این فیلترشکن ویژه ابایی ندارد و دیگر آن‌که همواره تأکید می‌کند با سانسور اینترنت مخالف نیست:

حرف، حرفه، حرفه‌ای

Azadeh Samadiزیگ‌زاگ– آزاده صمدی بازیگری است که کار خود را از تئاتر آغاز کرده و فارغ‌التحصیل رشته نمایش از دانشگاه سوره و آموزشگاه کارنامه است. بینندگان ایرانی، بازی او را در حال حاضر از شبکه سه سیما و در مجموعه «راه بی‌پایان» می‌بینند. با او به گفت‌وگو نشستیم برای آن که بدانیم به عنوان بازیگری که هنوز در ابتدای راه است، چه نگاهی به «حرفه‌ای بودن» دارد:
«یک آدم حرفه‌ای در هر زمینه‌ای یعنی یک شغلی داره که اون رو به عنوان حرفه انتخاب کرده و از این راه امرار معاش می‌کنه.»
پس هر کسی که شغلی دارد، حرفه‌ای است؟
هر کسی که هر شغلی داره حرفه‌ای نیست ولی حرفه‌ا‌ش اینه.
پس من سؤالم را یک جور دیگر می‌پرسم. این اصطلاح «حرفه‌ای بودن» یعنی چی؟
یعنی این آدم مؤلفه. یعنی یک سبکی داره که متمایزش می‌کنه از بقیه آدم‌هایی که حرفه‌شون اینه. حرکت رو به جلویی داره و یک ذره شاخص‌تر از آدم‌های دیگه هست.
یعنی این آدم، چه پارامترها یا نشانه‌هایی دارد که به نظرت حرفه‌ای یا مؤلف می‌رسد؟
این پارامترها رو می‌تونم دو بخش تقسیم کنم. مثلاً یک کارگردانی که دکوپاژش آماده‌ست، وقتی میاد سر صحنه، می‌دونه چی می‌خواد. این بخش کاریشه که به تجربه برمی‌گرده و حتی به شعور، به میزان مطالعه و به درکش. بخش دیگه هم مقوله رفتاریه. مثلاً کارگردانی که زودتر از همه سر صحنه حاضر می‌شه، یعنی این کارگردان کارش براش مهم هست، عواملش براش مهم هستن و اگه چیزی براش مهیا نیست می‌تونه با رفتارش همه عوامل رو به خدمت بگیره. تقابل دو تا بازیگر یا یک کارگردان با بازیگر و نوع برخوردشون و حتی استفاده از واژگان مناسب، نشان‌دهنده حرفه‌ای بودن اونهاست. به نظر من این رفتار کاری و اخلاقی در کنار هم می‌تونه بگه یک آدم چقدر حرفه‌ایه.

آخوندها از مریخ نیامده‌اند

Iranian Cleric Bloggersهفته‌نامه چلچراغ– اولین برخورد من با یک روحانی آنلاین، مربوط می‌شود به اولین سال وبلاگ‌نویسی فارسی که بر حسب اتفاق با یک روحانی برخورد کردم که از مشهد مطالب وبلاگ‌های فارسی را دنبال می‌کرد و زندگی‌اش را روی ویلچر می‌گذراند. ظهور تدریجی وبلاگ‌های دینی که اکثریت نویسندگانشان را طلبه‌ها یا روحانیون تشکیل می‌دادند و پس از آن نوشتن وبلاگ وب‌نوشت توسط محمدعلی ابطحی که علاوه بر روحانی بودن، عنوان معاونت رئیس‌جمهوری را با خود یدک می‌کشید، باعث شد تا توجه رسانه‌های خارجی به محبوبیت وبلاگ در میان این قشر از جامعه جلب شود. شاید بتوان چیزی که این سوژه را برای همه جذاب می‌کند، «تقابل سنت و مدرنیته» نامید. اما واقعیت چیز دیگری است. امروزه باید این حقیقت را پذیرفت که موج تازه‌ای در جریان است تا با استفاده از ابزار و پدیده‌های نوی تکنولوژی کاربران دنیای مجازی هم به عنوان یک جامعه نوپا از دین و مذهب دور نمانند. در نگاه نخست، شاید عجیب باشد که بتوان روحانیت و دین را که پدیده‌ای سنتی است را در کنار پدیده مدرنی چون اینترنت تصور کرد اما مگر نه این است که یک مبلغ مذهبی نیاز به تریبون یا همان منبر دارد تا تبلیغ کند؟ یا آن که جلسات مباحثه مناظره مگر چیزی جز یک ارتباط دو طرفه میان طرفین نیست؟ با این وصف وبلاگ می‌توانست بهترین جایگزین برای تبلیغ یا بحث دینی باشد چرا که ذاتاً تمام امکانات را برای چنین فعالیت‌هایی فراهم می کرد. بنابراین ابزاری مناسب‌تر از آن روی اینترنت برای روحانیت نمی‌شد تصور کرد و این گونه شد که حلقه‌های وبلاگ‌های دینی و اعتقادی شکل گرفتند.
مسلماً فقط با خواندن وبلاگ‌ها نمی‌شد به روحیات نویسندگان این گونه وبلاگ‌ها پی برد. بهترین راه این است که به همان جا بروی که وبلاگ را می‌نویسند و دیده‌ها و شنیده‌های خودت را با آن چه که نوشته‌اند مقایسه کنی تا چند و چون کار دستت بیاید. نشستن و تکیه دادن به پشتی‌ها و صحبت درباره اینترنت و وبلاگ در کنار طلبه‌های جوانی که حداقل در زمینه کامپیوتر عقاید مشترک زیادی با تو دارند و گفت وگو و پرسش و پاسخ در این زمینه برایم بسیار جذاب بود. اتاقی که دیوارهایش پر است از کتاب‌های متنوع و میزبانانی که کامپیوتر را بیشتر و بهتر می‌فهمند تا خیلی از اطرافیانت. این مصاحبه چند ساعتی طول کشید اما اعتراف می‌کنم که گذشتش به هیچ وجه احساس نشد.
راه برگشتم به سوی تهران پر بود از تصاویری که برای من عجیب اما برای قمی‌ها عادی بود. با خود فکر می‌کردم شاید آن روحانی که روی موتور گازی براوو به سرعت از کنارم رد شد، داشت به سرعت به سوی کافی‌نت می‌رفت تا میل‌باکسش را چک کند. شاید هم می‌خواست برود و ببیند که برای پست دیشبش کامنت تازه‌ای گذاشته‌اند یا نه؟!

تصور خیلی‌ها بر این است که روحانیون سنتی هستند و به پدیده‌های نو توجهی ندارند. برای ما جالب است که می‌بینیم این روزها میان طلبه‌ها این همه صحبت اینترنت و کامپیوتر جدی است.
فلاح: بله. تصور همه از طلبه‌ها یک آدم سنتی، پیرمرد، بالا منبری با ریش و انگشتری و تسبیح است. یک جوان که اتفاقاً طلبه هم هست همان هیجانات و احساسات را دارد، مثل بقیه آدم‌ها. حالا این آدم با این مسائل با یک دغدغه دینی برخورد می‌کند. بعضی وقت‌ها که درباره اینترنت صحبت می‌کنیم، عده ای تعجب می‌پرسند مگر شما هم می‌دانید سایت یعنی چه؟ ما هم به این نتیجه رسیدیم که بیاییم بعضی از چیزهای پشت پرده حوزه را خیلی ملموس بریزیم در فضایی که افراد غیرحوزوی هم با حوزه آشنا بشوند. این که مثلاً جایی آتش گرفته و طلبه‌ای خودش را به آتش می‌زند و بچه‌ای را نجات می‌دهد و خودش می‌میرد و یا چیزهایی دیگر از این دست.
به عنوان یک طلبه چه جذابیتی در وبلاگ به عنوان یک پدیده تکنولوژیک دیدید که به سراغش رفتید؟
فضل‌الله‌نژاد: طلبه در خیلی از زمینه‌ها فرقی با بقیه قشرها ندارد. او هم در یک شرایط سنی و اجتماعی مثل بقیه قرار دارد و مثل همه ممکن است توجهش به سمت چیزی جلب شود یا از چیزی بدش بیاید. همان چیزی که وبلاگ را برای اقشار مختلف به خصوص جوان ایرانی جذاب کرده و باعث شده رشد فوق‌العاده‌ای پیدا کند. اگر من وبلاگ داشته باشم، به شکلی جدید می‌توانم حرفم را ارائه بدهم و افراد طوری با من ارتباط برقرار می‌کنند که خیلی به هدفم نزدیک‌تر است. طلبه‌ها یکی از اهداف و آرزوهایشان ارتباط خوب، صمیمی، مؤثر و نزدیک با مخاطبان مختلف است. وبلاگ هم به خاطر مخاطب خاصی که دارد، برای یک طلبه ابزار جذابی است.
می‌خواهید بگویید وبلاگ ابزاری است که راه‌های جدیدی در اختیارتان قرار می‌دهد؟
اسماعیلی: تا قبل از کشف آهن، بشر ابزار دیگری برای گذران زندگی داشت. اما این نیاز به فلز در زندگی بشر بوده اما خودش تا الان حضور نداشته تا زمانی که کشف شد. ما تا قبل از این که چنین فضایی باشد، منبر و مسجد را داشتیم. به محض این که فضای اینترنت باز شد، به تناسب آن در حوزه علمیه وبلاگ‌نویسی شکل گرفت. در واقع انگار این نیاز بوده اما فضایش وجود نداشته و طلبه‌ها همان طوری که می‌بینید جزو اولین‌های وبلاگستان فارسی بودند.
ما الان با یک مفهوم جدید در حوزه رسانه مواجهیم به نام خبرنگار شهروند که در آن هر شهروندی می‌تواند یک خبرنگار باشد. در واقع یک برخورد خبری با وبلاگ. فکر می‌کنید مردم چقدر به اخبار شما از حوزه می‌توانند اعتماد کنند؟
نجمی: به نظر من اصل بر این است که باید به محتوای وبلاگ اعتماد کرد. به ویژه اگر ماهیت نویسنده‌اش مشخص باشد، مگر این که خلافش ثابت شود. تقریبا برخلاف SMS که نویسنده اصلیش اغلب نامعلوم است.
شما حس نمی‌کنید باید جدی‌تر نوشت؟ یعنی کمتر سراغ نوشته‌ها و دغدغه‌های شخصی برویم و در گام بعدی به نوعی خودسانسوری برسیم که این احساس به ما اعمال کرده؟
فضل‌الله‌نژاد: من اسم دیگری رویش می‌گذارم. بیایید این طوری نگاه کنیم که من با توجه به بازخوردهایی که می‌بینم شخصیتم را عوض می‌کنم. یعنی نسبت به قبل جدی‌تر و دقیق‌تر می‌شوم. همیشه که تأثیر از طرف ما نیست. بعضی وقت‌ها ما هستیم که از مخاطب تأثیر می‌پذیریم.
بنابر این تعریف وبلاگ می‌تواند دچار تحول شود و از نظر محتوایی تغییر کند.
نجمی: افرادی مثل ما که جزو اولین وبلاگ‌نویس‌ها هستیم، شاید در ابتدای راه هیچ تصوری از آینده نداشتیم. شاید الان یک بلاگر جدید بداند که وبلاگ کارکردهای مهمی دارد، اما آن موقع وبلاگ کارکرد خودش را نشان نداده بود و مثلاً یک حریم خطر و ممنوعه بود برای خیلی‌ها. آن موقع ما روش نوشتار وبلاگ را خوب نمی‌دانستیم، وبلاگ من اسمش از همان موقع «منبر نت» است و تصورم این بود که کاملاً باید روایت و حدیث و این جور چیزها بنویسم. بعد از طی یک سری مراحل دیدیم که این طوری نیست. مدتی است که این بحث مطرح شده که وبلاگ‌ها دارند تخصصی می‌شوند. به نظر می‌آید قدم مؤثر در وبلاگ‌نویسی همین است که از مرحله عام‌نویسی گذر کرده و گذارش به سمت تخصصی‌نویسی است. در این بین تخصص در زمینه خبری یک سر و گردن از باقی چیزها بالاتر است و این شاید از یک سری محدودیت‌های خبری که در ایران اعمال می‌شود نشأت می‌گیرد. یک سری از مطالبی که من نوشتم از روی وبلاگم در مطبوعات چاپ شد و در چند سایت هم بازتاب داشت و از آنجا وارد عرصه اطلاع‌رسانی وبلاگی شدیم.
یعنی با این کار به طور جدی یک خبرنگار دینی شدید و با ادبیاتی خاص خبررسانی کردید؟
نجمی: لزوماً هم قرار نیست ادبیات وبلاگ، ادبیات رسانه‌ای باشد. کافی است از زندگی شخصی خودشان بنویسند. این خودش کارکرد اطلاع‌رسانی دارد. برای این که مخاطب فعلاً با یک روحانی نتوانسته ارتباط برقرار کند. قرار نیست که اطلاع‌رسانی تابلوی لید و تیتر داشته باشد. خانم بنده هم وبلاگ می‌نویسد. یادداشت‌های همسر یک روحانی. خیلی مورد توجه مخاطبان هم قرار گرفته، حالا به هر دلیلی. ممکن است به خاطر اسمش، مطالبش و یا هر چیز دیگری.
خانم کشتکاران هم وبلاگ می‌نویسند. به عنوان زن، دانشجو یا طلبه؟
کشتکاران: وقتی که من شروع به وبلاگ‌نویسی کردم، دانش‌آموز بودم. بعد هم که وارد دانشگاه شدم، به عنوان یک دانشجو نوشتم و بعدترش وارد حوزه علمیه شدم، باز هم نوشتم. اوایل هم خودم را معرفی نکردم که یک دختر طلبه دارد وبلاگ می‌نویسد. وبلاگ‌های زیادی هستند که دارند فضای طلبگی آقایان را نشان می‌دهند، اما خانم های طلبه وبلاگ‌نویس نمی‌آمدند فضای حوزه علمیه خواهران را منعکس کنند. در حقیقت انتظاری که از من هست، این است که یک طلبه جامعه الزهرا چه می‌نویسد. حیطه‌ای که من سعی کردم در آن کار کنم بیشتر مربوط به مسائل زنان است که یک جورهایی با حوزه علمیه خواهران هم پیوند خورده و در این زمینه سعی کردم به همان زبان وبلاگ‌نویسی مسائلی را روشن کنم.
وبلاگ ادبیات راحتی دارد. به عنوان کسانی که با بحث‌های کلامی سر و کار دارید، با زبان وبلاگی چگونه کنار می‌آیید؟
فضل‌الله‌نژاد: مثل خیلی از رشته‌های دیگر فضای کاری و علمی طلبه‌ها هم به سمت تخصصی شدن پیش رفته و ما نباید انتظار داشته باشیم یک نفر جامع همه مسائل باشد. هر کسی در رشته خاصی تبحر و تخصص دارد. یک بخش از کار طلبه‌ها تبلیغ است. این کار یک تخصص است و دوره‌های ویژه‌ای هم دارد. اتفاقاً یک طلبه همه وقت کارش به مطالب کلامی و فلسفی یا اعتقادی سنگین نمی‌گذرد. اگر یک روحانی بخواهد به کار تبلیغ بپردازد، وبلاگ با آن زبان خاص، ابزار خیلی خوب، مؤثر و مفیدی است که از آن استفاده می‌شود.
پس وبلاگ میان مبلغان مذهبی کاربرد بیشتری دارد و برای طلبه‌های علاقمند به بخش‌های دیگر جذاب نیست.
فلاح: اتفاقاً بخشی از وبلاگ طلبه‌ها به موضوعات تخصصی می‌پردازند و بخشی دیگر به مسائل روز. مثلاً در ماه مبارک رمضان راجع به رویت هلال ماه بحث می‌کنند و خیلی بورس می‌شود و بیننده هم دارد.
در بین شما کسی فتوبلاگ یا پادکست دارد؟
نجمی: من به خاطر پادکست پرونده دارم. پارسی بلاگ اولین جایی بود که این سرویس را در ایران ارائه داد. ترجمه فارسی پادکست هم که می‌شود رادیوی اینترنتی. ما با این اسم از پادکست نوشتیم و یکهو خبر آمد که معاون حقوقی صدا و سیما از ما شکایت کرده. چرا؟ چون گفته‌اند براساس قانون هرگونه بحث رادیویی و تلویزیونی مختص به دولت است و شما چرا رادیوی اینترنتی راه انداخته‌اید. این در حالی بود که «رادیوی اینترنتی» تنها یک اصطلاح است. درست مثل این است که تو فایل صوتی روی سایتت بگذاری. چون این کارکردش با صداست، از روی غفلت و از روی ناچاری اسمش شده رادیو. یک پرونده برای ما درست کردند و ما هم داوطلبانه فعالیت خودمان را به تعلیق در آوردیم. بعد هم همین چند وقت پیش بود که یک دفعه صدا و سیما خبر داد که یک دانشجوی ایرانی سرویس پادکست ایرانی راه اندازی کرده [+]. ما ماندیم که اگر ایرانی بودنش با این پسوند ir است پس ما چه بودیم؟ در فتوبلاگ هم فعالیت خاصی نداریم، اما خانم کشتکاران عکس‌های خودشان را روی وبلاگشان می‌گذارند و به نوعی می‌شود آن را در این بخش گنجاند.
خانم کشتکاران شما گفتید درباره مسائل زنان می‌نویسید. این طور که پیداست عکس‌هایی هم که در وبلاگتان می‌گذارید در همین زمینه است.
کشتکاران: در بخش «درباره من» وبلاگم نوشته‌ام طلبه جامعه الزهرای قم و دانشجوی مهندسی کامپیوتر، آنتی‌فمینیست و مخالف دیدگاه سنتی نسبت به زنان. فکر کنم این جمله کوتاه موضع من را مشخص می‌کند که نه با آن جنبش‌هایی که خواهان تساوی کامل حقوق زنان و مردان هستند موافقم و نه یک دیدگاه سنتی که زن را فقط محدود به خانه بکند و هیچ مشارکتی را در نقش‌های اجتماعی قائل نباشد. در وبلاگم سعی می‌کنم راجع به مسائل زیربنایی‌تر مثلاً حضور زنان در جامعه بنویسم. یک بار عکس مطلبی را با عنوان چگونگی پوشش برای خانم‌ها در وبلاگم گذاشتم که با واکنش‌های زیاد و متفاوتی روبه رو شد.
گشت کوتاهی در قم نشان می‌دهد که این شهر سوژه‌های جذابی برای عکاسی دارد. در وبلاگ‌های شما چرا از عکس و تصویر خبری نیست؟
کشتکاران: این به سلیقه آدم‌ها بستگی دارد. من سعی کرده‌ام تا جایی که می‌توانم فضایی را که در اینجا وجود دارد تصویر کنم و حتی به حوزه علمیه خانم‌ها هم بپردازم. هر چند محدودیت‌های عکاسی از جامعه الزهرا را می‌دانم، اما چون سوژه جذابی است، دورادور به آن می‌پردازم. ممکن است خیلی از خانم‌ها دوست نداشته باشند عکسشان منتشر شود، اما من تا حدی که حریم‌ها حفظ شود این کار را می‌کنم.
می‌شود به طور دقیق‌تر بگویید منظورتان چه حریم‌هایی است؟
نجمی: مثلاً در درس خارج فقه آیت‌الله مکارم شیرازی که حدود ۸۰۰ روحانی در آن شرکت دارند شما می‌توانید کلی سوژه جذاب عکاسی پیدا کنید، ولی تصور کنید من با این لباس بخواهم عکس بگیرم. خب کار سختی است. حالا درست است که آقای ابطحی تا حدودی این مرز را شکست ولی می‌دانید چقدر قضاوت های مختلف در مورد ایشان هست. شده که ما هم عکس روی وبلاگمان گذاشتیم و کلی هم سر و صدا کرده، اما این زمانی بوده که امکانش فراهم شده. مثلاً همین جریان صوفی‌ها که پارسال در قم بود در آن شلوغی‌ها من با موبایلم چند تایی عکس گرفتم و با یک پست تحلیلی روی وبلاگم گذاشتم. این عکس در چند سایت خبری منعکس شد و بعدش در کیهان هم چاپ شد، چون جزو معدود عکس‌های آن واقعه بود. این برای یک وبلاگ نهایت موفقیت است.
درست است که شکستن بعضی از تابوها درست نیست، از طرف دیگر بعضی از آنها را هم می‌توان با حفظ حریم‌ها شکست. مثلاً همین بحث عکاسی معمم‌ها. به هر حال شما به خاطر همین لباستان امنیتی دارید که در بعضی مواقع من خبرنگار ندارم و این همان نکته مثبتی است که می‌شود از آن استفاده کرد.
اسماعیلی: اتفاقاً من هم الان مشغول آموختن عکاسی هستم. ولی این که ما با این لباس دوربین به دست بگیریم و بخواهیم در یک مجمعی عکاسی کنیم خودش به اندازه کافی سخت است. شاید درک این قضیه برای شما ثقیل باشد اما تا در این فضای طلبگی و با این لباس در فضای حوزه نباشید، نمی‌توانید این حس را درک کنید.
این برداشت‌ها و واکنش‌ها همیشه بوده. دقیقاً مثل واکنش‌ها نسبت به خود وبلاگ در ابتدای حضورش در جامعه ما.
نجمی: آقای ابطحی هم می‌گفت وقتی می‌خواستند به من فحش بدهند می‌گفتند وبلاگ‌نویس. انگار این کار سبکی است، مخصوصاً برای یک طلبه. وقتی کسی اطلاعی در این مورد ندارد خب بخشوده است، اما این که بداند و یک نگاه بد نسبت به قضیه داشته باشد خیلی بدتر از مورد اول است.

سوای همه چیزهای مثبت به هرحال هر پدیده‌ای با یک سری از برخوردهای منفی هم روبه رو می‌شود. شما با چه برخوردهایی از این دست روبه رو شده‌اید؟
نجمی: توهین یا برخورد منفی دو نوع است. یکی این که بد و بیراه باشد که خب طبیعتاً هیچ‌کس به آن اهمیت نمی‌دهد، اما یک نوع دیگر این است که بیاید با یک دلیلی شما را محکوم کند. از این دست هم کم نبوده که آدم می‌ارزد با آنها بحث و جدل کند یک بحث هم خود جامعه است و برخوردها با ما. ما در قم به راحتی می‌توانیم برویم کافی‌نت و کار کنیم، اما در شهرهای دیگر خیلی دید بدی هست. کافی‌نت یک جای تخصصی است که کاربران آن اکثراً روشنفکرند. بعضی‌ها در این موارد ذهنشان حتی از بی‌سوادها هم بسته‌تر است. همیشه یک نگاه منفی دارند و یک جور نادرستی رفتار می‌کنند. این گونه قضاوت‌ها آدم را آزرده‌خاطر می‌کند.
فضل‌الله‌نژاد: در واقع اینها دارند بی‌خبری خودشان را به ما نسبت می‌دهند. اینجا مقصر کیست؟ فکر می‌کنم رسانه‌ها باید در این زمینه فرهنگ‌سازی کنند. شما اگر یک جست‌وجوی کوچک در یوتیوب یا ویدئوی گوگل بکنید، صدها فیلم و عکس در مورد زندگی طلبگی در قم هست. خب حالا شما نمی‌روی جست‌وجو کنی گناهش را می‌اندازی گردن ما. در مورد بازخوردهای منفی هم من به شخصه با چیزهایی که می‌گویند موافق نیستم. مثلاً آقای ابطحی در صحبت‌هایشان می‌گویند آن موقع که ما شروع کردیم، از طرف مذهبی‌ها مورد انتقاد قرار گرفتیم که خب البته این کمی به دید و جایگاه سیاسی ایشان هم برمی‌گردد. من سال ۸۱ وبلاگ می‌نوشتم و از طریق دوستان مذهبی با این پدیده آشنا شدم که خودشان مدت‌ها بود وبلاگ می‌نوشتند. من مشکلی برای حضور نداشتم و به من حمله‌ای نمی‌شد. مشکل اساسی این است که ماهیت قضیه هنوز هم برای عده‌ای روشن نشده. در همان زمان آقای ابطحی از طرف همان هیأت دولت اصلاح‌طلب هم چنین بازخوردهای منفی را دریافت می‌کرده. به نظر من مرزبندی بین روحانی و غیرروحانی، مؤمن و غیرمومن، قمی و غیرقمی نه در ورود به وبلاگ نه در نگاه به وبلاگ نه در وبلاگ‌نویس‌تر بودن و موفق‌تر بودن تأثیری ندارد.
شاید به اندازه کافی در این زمینه اطلاع‌رسانی نشده و به همین دلیل برای خیلی‌ها عجیب است. با این وضع برداشت رسانه‌ها از رویکرد شما به وبلاگ تا کنون چگونه بوده؟

فضل‌الله‌نژاد: خیلی از مواقع حقیقت طور دیگری نشان داده می‌شود. مثلاً گاردین گزارشی از ما چاپ کرد که یک دهمش هم با واقعیت مطابقت نداشت (ترجمه گزارش گاردین). اتفاقاً در مصاحبه‌ای که با کیم مورفی از لس‌آنجلس تایمز داشتیم، به همین مطلب غلط گاردین اشاره کردیم. در این گزارش نوشته شده بود که از وقتی احمدی‌نژاد سر کار آمده طلبه‌ها هم به سمت وبلاگ‌نویسی رفته‌اند. در صورتی که این موضوع به هیچ عنوان صحت ندارد.

خیلی‌ها در برخورد با پدیده وبلاگ‌نویسی طلبه‌ها این سؤال را مطرح می‌کنند که حالا چه شد که طلبه‌ها هم وبلاگ‌نویس شدند. واقعاً چرا؟
نجمی: ببینید طلبه هم همانی است که مثل شما دبیرستانی بود در کنار خودتان و مثل شما حالا دانشجو شده و درس هم می‌خواند، منتها آمده و این رشته را انتخاب کرده و فرد متفاوتی با شما نیست. اتفاقاً یک وبلاگ هم هست با نام «آخوندها از مریخ نیامده‌اند». به این دوستان باید گفت شما بیایید راجع به قابلیت‌ها و کارکردهای وبلاگ با ما بحث کنید نه این که چرا وبلاگ می‌نویسید. خب ما هم مثل شما. ما هم از اینترنت به اندازه خودمان سر در می‌آوریم و استفاده می‌کنیم.

گویا شما برای طلبه‌ها دوره‌های آموزش وبلاگ‌نویسی برگزار می‌کنید. چرا آموزش وبلاگ‌نویسی این قدر برایتان مهم است؟
نجمی: ما احساس کردیم یک جایی برای وبلاگ‌های دینی نه صرفاً طلبگی باید کاری بشود و از نظر آموزش و پشتیبانی فنی آنها را ساپورت کند. از پارسال یک دفتر توسعه وبلاگ دینی راه اندازی کرده‌ایم که در کنار همه کارهایش بحث آموزش وبلاگ‌نویسی را هم داریم. منتها چون طلبه‌ها دم دست‌تر بوده اند و خودشان هم ابراز تمایل کرده اند و هماهنگی‌مان بیشتر بود کارمان را از حوزه شروع کردیم. مثلاً آقای فضل‌الله‌نژاد در یک سال گذشته نزدیک هزار نفر را آموزش وبلاگ‌نویسی داده. آقای اسماعیلی هم همین طور و خانم کشتکاران هم در بحث خواهران ما را یاری می‌دهند.

با این همه فعالیت می‌توانید بگویید در طول شبانه روز چند ساعت آنلاین هستید؟
نجمی: بستگی به کارمان دارد. من چون با ۴-۳ سایت هم همکاری دارم روزی ۸-۷ ساعت آنلاین هستم. ما زیاد آنلاین هستیم چون در واقع تخصص‌مان بحث اینترنت شده اما طلبه‌هایی که با آنها سر و کار داریم معمولاً ۳-۲ ساعت در روز آنلاین هستند.
فضل‌الله‌نژاد: به جرأت می‌‌توانم بگویم ما دوستان و رفقای طلبه‌مان را در طول شبانه‌روز بیشتر از رفقای دیگر آنلاین می‌بینیم. به هر حال اینترنت حضور جدی در زندگی ما دارد که غیرقابل انکار است.

وبلاگ بزنم، فیلتر می‌شود! (گفت‌وگو با سعید ابوطالب)

Saeid Aboutalebهفته‌نامه چلچراغ، نیما اکبرپور‌*- سعید ابوطالب یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی است. نماینده‌ای که قبل از این خبرنگار بوده و در کار رسانه. او طرح استفاده مدیریت‌شده از ماهواره را در مجلس دنبال می‌کند که طبق این طرح، سازمان صدا و سیما موظف است حداکثر تا شش ماه، با راه‌اندازی حداقل سه شبکه تلویزیونی با گستره کشوری، نسبت به دریافت و پخش هم‌زمان آن دسته از برنامه‌های شبکه‌های ماهواره‌‌ای که مغایر با ارزش‌ها و مبانی فرهنگ اسلامی و ملی نباشد، اقدام نماید. درباره اینترنت و ماهواره هچ کس را پیدا نکردم که مناسب‌تر از او باشد چرا که هم رسانه را به خوبی می‌شناسد و هم کسی است که از پشت پرده این اتفاقات و تصمیم‌گیری‌ها با خبر است. این گفت‌وگو در خانه آقای ابوطالب انجام شد و در محله‌ای که او بیش از سی سال است ساکن آنجاست. خیابان ۱۷ شهرور.
اجازه بدهید من از یک خبر شروع کنم. گزارشگران بدون مرز اخیراً اعلام کردند که ایران یکی از ۱۳ کشور دشمن اینترنت است. به نظر شما این موضوع چقدر درست است؟
– من نمی‌دانم این واژه «دشمن اینترنت» چقدر علمی هست. من که تا حالا نشنیده بودم کشوری دشمن اینترنت محسوب شود. آن کسی که این تعریف را می‌کند، لااقل شاخصه‌هاش را هم ارائه بدهد. حالا صرف نظر از این که ما با مسأله فیلترینگ موافقیم یا مخالفیم. از طرف دیگر من یک خبر دیگر خواندم که ایران رتبه اول یا دوم را از لحاظ تعداد کاربران در اینترنت دارد. اگر فیلترینگ تا این اندازه محدودکننده بود، ما نباید تعداد زیادی کاربر می‌داشتیم. بنا بر این فکر می‌کنم این تعبیر قشنگی نیست درباره ایران.
ببنید تا جای که من اطلاع دارم، بحثشان نفوذ اینترنت نیست. شاخصه‌هاشان برای این مسأله، تعداد و نوع سایت‌های فیلترشده است. در این باره چه توضیحی دارید؟
– من معتقدم اول باید روی اصل فیلترینگ بحث کنیم که لازم است یا نه. به نظرم آنهایی که می‌گویند فیلترینگ به هیچ وجه لازم نیست، یا با مبانی جامعه‌شناسی آشنا نیستند یا طرفدار آنارشیسم هستند. همه جای دنیا فیلترینگ هست. شما حتی در خانه فیلترینگ را اعمال می‌کنید. شما حتی حرف‌هایتان را هم بین اطرافیانتان طبقه‌بندی می‌کنید. پس باید اصل فیلترینگ را بپذیرم. حالا به این می‌رسیم که چه چیز را فیلتر کنیم، و چه را نکنیم. من هم ممکن است نسبت به فیلترینگ فعلی اعتراض داشته باشم. من با این جوان‌هایی که کار فیلترینگ را انجام داده‌اند، یک نشست دوستانه در مجلس داشتم. در چهره اینها واقعاً‏ صداقت دیدم. امکاناتشان کافی نیست. چاره‌ای ندارند. خیلی از سایت‌ها به خاطر کمبود امکانات فیلتر اشتباهی می‌شوند.