نترس از جادو شدن، بيا، اون با من!

کمتر اتفاقی است که بتواند دنيا را همزمان تحت تأثير خود قرار دهد. معمولاً وقايعی مانند جام جهانی، تحويل سال ميلادی و مراسمی همچون اسکار اتفاقاتی هستند که تمام دنيا را تحت پوشش اخبار و هيجان آنی قرار می‌دهند. اما اين بار مسأله‌ای متفاوت توانست همين کنش را ايجاد کند. کتاب ششم هری پاتر با نام “هری پاتر و شاهزاده دو رگه”!
سال ۷۹ بود که برای انجام پروژه‌ای شش ماهی در مشهد بودم. اولين کتاب هری پاتر را با عنوان “هری پاتر و اکسير جاودانگی” آنجا بود که ديدم و خريدم و خواندم. داستان جالبی بود. سال بعد بود که هم ترجمه‌های ديگر از کتاب اول به بازار آمد و هم جلدی ديگر از مجموعه سريالی آن. تا الآن که ششمين کتاب از اين سری منتشر شده و من تمامی آنها را خوانده‌ام و البته نه به شيدايی طرفداران بی‌شمارش اما از خواندنشان لذت بردم. هری پاتر خانم جی‌ کی. رولينگ توانست يک موج در دنيا ايجاد کند، هر چند خيلی‌ها مثل ليلی نيکونظر و مجيد صالحی اصولاً سوارش نشدند و شايد يک جورهايی هم حالشان از اين ماجراها بهم خورد.
اين کتاب که پخش جهانی خود را از اولين دقايق روز شنبه گذشته ۲۵ تير ماه (۱۶ ژوئن) آغاز کرد، توانست در دنيای نشر رکورد بشکند. روز شنبه اگر کانال‌هايی مانند يورونيوز و بی‌بی‌سی را نگاه می‌کردی، می‌ديدی که اين کتاب چه تأثيری در اخبار گذاشته است. اخبار دنيا پر بود از تصاوير کودکان، نوجوانان و بزرگسالانی که مانند يک جشن بالماسکه خود را به هيأت شخصيت‌های هری پاتر درآورده بودند و برای باز کردن جعبه‌های کتاب شمارش معکوس را فرياد می‌زدند. و به اين ترتيب بود که در ۲۴ ساعت نخست عرضه اين کتاب، شش ميليون و ۹۰۰ هزار نسخه از آن فروش رفت که به طور ميانگين ۲۵۰ هزار نسخه در ساعت بود. گزارش‌های ناشران حاکی است که استقبال علاقمندان به مراتب بيشتر از زمان عرضه کتاب هری پاتر و محفل ققنوس بود. در سال ۲۰۰۳ اين کتاب در روز نخست تنها پنج ميليون جلد فروش داشت که در زمان خود رکورد تازه‌ای بود.
بسياری از مردم اين کتاب را پيش خريد کرده و منتظر دريافت آن از طريق خودروهای خاصی هستند که تا کنون به دست بسياری از آنها رسيده است. شرکت بريتانيايی بلومزبری هم کتاب هری پاتر و شاهزاده دورگه را در بريتانيا، آفريقای جنوبی، زلاندنو، استراليا، کانادا و هنگ کنگ منتشر می‌کند.

پخش همزمان در ايران
کتاب هری پاتر وشاهزاده دورگه بلافاصله به ایران رسید و پس از ترخيص از گمرک فرودگاه امام خمینی در ساعت هشت صبح روز شنبه ۲۵ تير ماه فروش خود را آغاز کرد. دکتر طلاکوب مدير انتشارات بيان سليس و نماينده ناشر انگليسی اين کتاب گفت: این نخستین بار از زمان انتشار اولین جلد از مجموعه هری پاتر است که این کتاب همزمان با توزیع جهانی آن در ایران هم به فروش می‌رسد. و ما از سه ماه قبل با نصب اعلان‌هايی در سه کتابفروشی بيان سليس، چشمه و زمينه، علاقمندان را به پيش‌خريد کتاب دعوت کرده بوديم. قيمت اين کتاب هفده پوند است که در ايران به قيمت ۳۲ هزار تومان به فروش رفت و تا روز يکشنبه تمام نسخ آن به فروش رسيد. در حال حاضر سری دوم پيش‌فروش اين کتاب در اين انتشارات آغاز شده است.
سروناز که ۱۶ سال دارد و يکی از علاقمندان هری پاتر است می‌گويد: “هری پاتر هيجان‌انگيز و غيرقابل پيش‌بينی هست. بيان ساده کتاب و ماجراهای هيجان‌انگيزش باعث می‌شه که خودم رو به جای شخصيت‌ها بذارم و گام به گام داستان را تعقيب کنم. فيلم‌های اين مجموعه هم به نظرم بسيار خوب ساخته شده و من هر کدومش رو چند بار ديدم. من اين ماجراها را آنقدر دوست دارم که گاهی توی خواب هم ازشون جدا نيستم”.
ستاره هم يک دختر ۱۵ ساله ايرانی مقيم آمريکا است که اين کتاب را پيش‌خريد کرده بود و بلافاصله شروع به خواندنش کرد. ستاره را به زور از کتاب جدايش کردم. ستاره می‌گويد: “کتاب رو از طريق سايت آمازون سفارش دادم که همان روز توزيع به دستم رسيد. تا الآن بيشتر از نصف کتاب را خوندم و تا تمومش نکنم از خونه بيرون نمی‌رم”.
اگرچه شاهزاده دورگه از شنبه به فروش گذاشته شده، اما برخی آن را خوانده‌اند و حالا به صورت دست دوم به قيمت ۱۵ دلار و ۹۴ سنت در حراجی‌های اينترنتی مانند eBay می‌فروشند. برخلاف اکثر کتابهای پرفروش، شاهزاده دورگه توجه منتقدان را نيز جلب کرده و نويسندگان نيويورک تايمز، سياتل تايمز و آسوشيتدپرس و بقيه به تمجيد پرداخته‌اند. بسياری عقيده دارند اين ژرفترين اثر جی. کی. رولينگ است که پايان مصيبت‌بارش بسياری از خوانندگان را غمزده کرده است. به گفته خبرنگار بی‌بی‌سی در امور هنری، برآورد شده که کتاب‌های هری پاتر سومين کتاب پرفروش در طول تاريخ باشد هرچند پاپ اين کتاب‌ها را به خاطر درونمايه جادوگری آن، فاسدکننده خوانده است.

پاترپارتی
کارزار تبليغاتی از يک سو و رازداری ناشران برای کتاب Harry Potter and the Half-Blood Prince که با نام‌های مختلفی ترجمه می‌شود و شاهزاده دورگه ناتنی و نيمه اصيل برای آن معادل شده، از سوی ديگر سبب شده است که ماجرای خريد اين کتاب برای علاقمندان به داستان خود به يک رمان تبديل شود. در اولين دقيقه روز شنبه خانم رولينگ اولين فصل ششمين کتاب هری پاتر را برای گروهی برگزيده از خوانندگان در قلعه ادينبورو در اسکاتلند خواند. همزمان صدها “مهمانی پاتر” در کتابفروشی‌های آمريکا، بريتانيا، استراليا و ساير کشورهای جهان برگزار شد که مردم بسياری از پير و جوان در آن شرکت کردند. متيو پرن، مدير شعبه‌ای از کتابفروشی اوتاکارز در شهر ادينبورو می‌گويد: “می‌دانم مضحک است، چون ۴۱ سال دارم و مرد گنده‌ای هستم، ولی حس می‌کنم شب کريسمس است و من شش سال دارم، برای همين خيلی هيجان زده‌ام”. در اين مراسم شرکت‌کنندگان و کارکنان کتابفروشی به هيأت شخصيت‌های هری پاتر درآمدند.
در بيرون قلعه مذکور آکروبات‌بازان، آتشخواران و ساير هنرمندان خيابانی مردم را تا پيش از رسيدن خانم رولينگ سرگرم کردند و حدود دو هزار نفر پيش از شروع روز شنبه از وی استقبال کردند. سپس خانم رولينگ در مهمانی اختصاصی ۷۰ هوادار ويژه خود شرکت کرد که کودکانی هشت تا ۱۶ ساله از استراليا، بريتانيا، کانادا، هند، زلاندنو و آفريقای جنوبی بودند. اين مهمانان همراه والدينشان با درشکه به قلعه آورده شدند. سپس خانم رولينگ که به اندازه آفريده خود محبوبيت دارد، اين افراد را که از طريق مسابقه، صاحب اين فرصت تاريخی شده بودند، به درون قلعه برد و کتاب “هری پاتر و شاهزاده دورگه” را برايشان خواند. اين نويسنده روز يکشنبه در تنها مصاحبه مطبوعاتی مخصوص اين کتاب شرکت کرد، اما بجای خبرنگاران، با ۷۰ کودک حرف زد که آنها به نوبه خود برای رسانه‌ها جهان گزارش تهيه کردند.
علاوه بر اينها، يکی از هواداران خانم رولينگ که کودکی ولزی به نام اوئن جونز است، تنها مصاحبه رودررو را با وی انجام داد. اين مصاحبه يکشنبه شب از بيشتر شبکه های تلويزيونی جهان پخش شد.
به گزارش گاردین، ‌هنگام انتشار این كتاب شهرهایی از جهان به برگزاری جشن‌‌های ویژه هری پاتر با الهام از مدرسه جادوگری هاگوارت پرداختند. این برنامه‌ها چنان اهمیتی یافت كه ‌شهردار سانفرانسیسكو ادعا كرد، شب انتشار كتاب شب هری پاتر است. در انگلیس نیز كتابفروشی زنجیره‌ای «اوتاكر» تمام ‌١٣۶ مغازه خود را برای فروش این كتاب باز نگه داشت. مسوولان وب‌سایت potterparties.com نیز برای حدود ‌١٧٠٠ جشن در سراسر جهان از جمله امان پایتخت اردن، صوفیا پایتخت بلغارستان و شهر جوهور باهرو در مالزی برنامه‌ریزی كردند.
خانم رولینگ که از همسرش جدا شده مادر دو فرزند است زمانی کتاب‌هایش را در یک کافه رستوران در شهر ادینبورگ می‌نوشت. او اکنون به یک میلیونر و پردرآمدترین نویسنده جهان بدل شده است. براساس فهرستی که سال گذشته از پردرآمدترین افراد در بریتانیا منتشر شد، خانم رولینگ در سال ۲۰۰۳ بالغ بر ۱۲۵ میلیون پوند درآمد داشته که برابر ۳۸۸ پوند بابت هر کلمه از کتاب محفل ققنوس است. سری کتاب های هری پاتر به ۶۰ زبان از هندی گرفته تا زبان باستانی یونان ترجمه و در بیش از ۲۰۰ کشور جهان عرضه شده است.

هری پاتر بانکدار
گوردون براون، وزیر دارایی بریتانیا و از فعالان توسعه عقیده دارد خانم رولینگ بیش از هر فرد دیگری برای گسترش باسوادی در جهان فعالیت کرده است. به عقيده پرفسور براون، معجونی از هياهوی رسانه‌ای، نوستالژی بخصوص در ميان خوانندگان بزرگسال و نيز افزايش تعداد کتاب‌های اين مجموعه که کودکان را مسحور کرده، موفقيت تجاری نويسنده و ناشر را تضمين کرده است. وی گفته است: “اساس کار حول داستان می‌گردد. برای آن که بتوانيد چيزی را بفروشيد، بايد ماجرايی بگوييد که مردم مجذوب شوند. در اين مورد، درباره نويسنده، فيلم‌ها و يادمان‌های هری پاتر داستان هست و اين داستان‌ها مکمل يکديگرند.”
محبوبيت جهانی کتاب‌ها، فيلم‌ها (تا کنون سه فيلم هری پاتر ساخته شده و فيلم چهارم نوامبر اکران می‌شود) و بازي‌های مربوط به اين مجموعه سبب شده است ارزش برند هری پاتر به يک ميليارد دلار برسد. خانم رولينگ نيز که رسيدنش به شهرت آرزوی هر مدير بازاريابی است، به ثروتمندترين زن بريتانيا تبديل شده و ملکه اليزابت را پشت سر گذاشته است. همه اينها سبب شده است که مجله تجاری فوربز آمريکا بنويسد: “اگر بازديدکننده‌ای از سياره‌ای ديگر گزارش‌های اخير کميسيون سهام و ارز آمريکا را مرور کند، شايد به اين فکر بيافتد که هری پاتر گرداننده يکی از بانک‌های گردن کلفت وال استريت است.”
طبعاً پديده هری پاتر برای صنعت کتاب معجزه کرده است. در زمانی که به نظر می رسد فروش کتاب افت کرده، کتابفروشی‌ها گزارش داده‌اند نسبت به سال پيش شش درصد رشد فروش داشته‌اند.
نيل دنی، سردبير مجله Bookseller گفته است: “من نمی‌گويم هری پاتر صنعت کتاب بريتانيا را نجات داد، ولی مسلما تحول مثبتی است.” ناشران کتابهای کودک جستجوی گسترده‌ای برای هری پاتر بعدی آغاز کرده‌اند. هنوز وی را نيافته‌اند، عمدتاً به اين دليل که هری پاتر هنوز زنده است.
آيا اتفاقی می تواند بر محبوبيت فزاينده و کسب و کار پررونق هری پاتر لطمه بزند؟ آقای دنی پاسخ می‌دهد: “اگر اين کتاب خوب نباشد، جلد هفتم افول خواهد کرد، ولی فکر نمی‌کنم چنين چيزی اتفاق بيافتد.” جان هاولز، سخنگوی کتابفروشی اوتاکرز نيز عقيده دارد هری پاتر جان تازه به نشر کتب کودکان بخشيده و اکنون سرمايه‌گذاران بيشتری در اين حوزه فعال شده‌اند. سايت آمازون برای اين کاب يک و نيم ميليون سفارش گرفت. با اینکه خرده‌فروشی‌های بزرگ تا ۴۰ درصد از قيمت ۲۹ دلار و ۹۹ سنتی پشت جلد کاسته‌اند، ولی با اين همه تخفيف پيش‌بينی می‌شود هری پاتر و شاهزاده دورگه بتواند با رکورد فروش فيلم “جنگ ستارگان: انتقام سيت” که در روز اکران ۱۰۸ ميليون دلار درآمد داشت، برابری کند. همچنين پيش‌بينی می‌شود علاقه به کتاب‌های قبلی و محصولات تبليغاتی اين مجموعه افزايش يابد. قرار است جلد هفتم به اين مجموعه پايان دهد و آنگاه معلوم می‌شود که هيجان علاقمندان به هری پاتر چقدر داوم خواهد آورد.

چند سايت مفيد
هری پاتر بيشتر از هر کتاب ديگری سايت دارد. طرفداران و عاشقان اين کتاب‌ها سايت‌های بسياری ايجاد کرده‌اند. کافيست نام هری پاتر را جست‌وجو کنيد تا اين سايت‌ها برايتان فهرست شوند. چند سايت ايرانی و خارجی برای علاقمندان هری پاتر:

www.omidkorat.com
www.jadoogaran.org
www.hogwarts.ir
www.jkrowling.com
www.harrypotter.com